Renowacja zwrotnic i co z tego wynikło

W jednym z postów wspomniałem już o kwestii zwrotnic Altec 604-8K. Posiadam ich oryginalną wersję - oględziny i porównania dokonane na podstawie zdjęć wnętrz takich zwrotnic nie wykazały śladów jakiś operacji czy wymiany elementów. 

Niemniej jednak mam świadomość że 50-letni okres pracy elementów z pewnością wpłynął na ich trwałość. Trzeba mieć na uwadze, iż w konstrukcji zwrotnicy użyto kondensatorów, z natury rzeczy "starzejących się" i tracących założone parametry pracy. Co więcej, nie mam także żadnych informacji odnośnie ich wcześniejszych losów - nie wiem np. w jakich warunkach wilgotnościowo-temperaturowych były przechowywane. Jeśli były poddawane oddziaływaniu niskich temperatur czy też pracowały w - dla odmiany - w narażeniu na wysokie temperatury, można zakładać że ich nominalne parametry uległy degradacji, wpływając na pracę całego układu zwrotnicy.

Po konsultacji z przyjacielem i dokonaniu pomiarów oryginalnej zwrotnicy uznaliśmy że warto dokonać wymiany, stosując odpowiednie kondensatory polipropylenowe. Oporniki także zostaną wymienione. Niektóre z nowych elementów mają jednak większe rozmiary fizyczne i nie wiadomo czy zmieszczą się w przestrzeni ograniczonej obudową zwrotnicy Alteca.

Po długim okresie oczekiwania, przyjaciel pojawił się z zestawem części. 

Po otwarciu zwrotnic

 i wylutowaniu starych elementów, przystąpił do montażu nowych.

Praca nie była prosta - nowe elementy z uwagi na znacznie większe rozmiary rozmiary wymagały całkowicie nowego rozplanowania wnętrza zwrotnicy, uwzględniającego ich wzajemne ułożenie przestrzenne wewnątrz obudowy, będącej zamkniętą przestrzenią o określonym rozmiarze i kształcie stanowiących same w sobie spore ograniczenia.

Wszystko jednak udało się rozmieścić, choć proces montażu trwał kilka godzin. Po sprawdzeniu elektrycznym całości, zwrotnice były gotowe do zamontowania w obudowie.

Przyjaciel dokonał także wymiany okablowania wejścia i wyjść zwrotnicy, ja zaś zamontowałem nowe terminale w tylnej ścianie obudowy. Długość zastosowanych pomiędzy terminalami głośnikowymi a wejściem zwrotnicy kabli pozwala na dostęp do wnętrza głośnika bez demontażu terminali - to duże ułatwienie przy ewentualnych dalszych pracach związanych z instalacją wytłumienia.

Po zamontowaniu  zwrotnic w obudowach można było wreszcie podłączyć wzmacniacz.

Korzystając z chwili czasu, przyjaciel pomierzył wartości wylutowanych ze zwrotnicy  elementów. Okazało się, że różnica pomiędzy parametrami zakładanymi a rzeczywistymi sięgała w niektórych przypadkach 50% (!).

Taka sytuacja po prostu nie mogła pozostawać bez wpływu na dźwięk. To przypuszczenie okazało się całkowicie uzasadnione.

Przez okres ostatnich kilku tygodni, z powodu z awarii jednej lamp 2A3, rolę wzmacniacza w moim systemie pełnił wzmacniacz typu Gainclone. 

Traf sprawił, że w dniu w którym została zmodyfikowana zwrotnica, otrzymałem także nową parę lamp 2A3. Teoretycznie mogłem więc uruchomić system z nową zwrotnicą, używając Crimsona 2A3. Nie zrobiłem tego jednak, pozostając przy Gainclone. 

Potrzebowałem bowiem punktu odniesienia, pozwalającego na dokonanie analizy zaistniałych w brzmieniu zmian. Użycie Crimsona - wzmacniacza nieporównanie lepszego - całkowicie zmieniłoby moją perspektywę i postrzeganie zmian.

Jak zagrał system wyposażony w zmodyfikowane zwrotnice?

Wszystkie cechy brzmienia zmieniły się fundamentalnie. Nie była to jednak łatwa do zlokalizowania zmiana jakiś poszczególnych składowych - ta zwrotnica zmieniła CAŁE brzmienie Alteca. 

Zmiany wprowadzone przez "nową" zwrotnicę okazały się po prostu bardzo duże. Zakres informacji emitowany przez głośniki zwiększył się w stopniu wręcz niebywałym. Dotyczy to wszystkich zakresów brzmienia - to nie tylko "rozszerzenie" zakresu wysokich tonów, jak się często takie zjawisko postrzega, ale również (a może przede wszystkim)  sygnały w obrębie średnich tonów i zakres basowy. Altec zagrał w o wiele "lżejszy" sposób, mimo iż jego możliwości w przedstawianiu niskich częstotliwości zostały ewidentnie poszerzone. 

Dźwięki instrumentów zostały "otoczone powietrzem" - nie potrafię tego lepiej opisać. Brzmienie stało się wyraźniejsze, zyskało na selektywności a poszczególne dźwięki są znacznie lepiej rozseparowane. Wewnętrzne proporcje elementów nagrań, układ elementów dźwiękowego kolażu zostały pokazane we frapujący sposób.

Skok jakościowy dynamiki był spektakularny. To cecha NATYCHMIAST zwracająca uwagę. Znowu przychodzi mi na myśl często używane w opisach brzmienia systemów głośnikowych Altec 604 określenie "bezwysiłkowość". Muzyka z tych przetworników płynie "bez oporu", z zadziwiającą (biorąc pod uwagę rozmiar i konstrukcję przetwornika) lekkością.

Późnonocne słuchanie na bardzo niskim poziomie głośności ukazało jak wielkiej poprawie uległy zdolności systemu do oddania mikrodynamiki w nagraniach. Nawet bardzo cicho grające głośniki w niczym nie traciły na potędze brzmienia - doskonale ukazując różnice poziomów dynamiki i czyniąc nocne sesje pełnymi niespodzianek przy słuchaniu dobrze znanych nagrań.

Zaobserwowane różnice okazały się tak duże, że mam wrażenie, iż czeka mnie pewien okres adaptacji do aktualnego brzmienia systemu.

Dobrze także się stało, że przed renowacją zwrotnic nie podjąłem żadnych prób z ustaleniem ostatecznej ilości wytłumiania bo uzyskane ze "starymi" zwrotnicami wyniki mogłyby obecnie  okazać się niemiarodajne. Być może za jakiś podejmę dalsze eksperymenty z ilością wytłumienia, potrzebuję jednak czasu dla nabrania dystansu i przyzwyczajenia się do obecnej wersji systemu.

Ustawienie zwrotnic funkcjonujące przed modyfikacją uległo rzecz jasna zmianie, jednak dość szybko znalazłem właściwe dla obecnej wersji zwrotnicy położenie regulatorów.

Bardzo wyraźnie dało się zauważyć w jak dużym stopniu niezmodyfikowane zwrotnice ograniczały możliwości tych przetworników - i to praktycznie w każdym aspekcie brzmienia. Powyższe stwierdzenie w najmniejszym stopniu nie nosi znamion przesady. 

Podsumowując, mam nieodparte wrażenie, że proces mojego okrywania brzmienie Alteca nie został z chwilą renowacji zwrotnic zakończony - on dopiero się zaczyna.